Hoe noise cancelling werkt: tegengeluid tegen lawaai
Noise cancelling maakt een tegengeluid dat lawaai uitdooft. Zo werkt het, waarom het bij gebrom beter werkt dan bij stemmen en waar je op let bij het kiezen.
Noise cancelling (ANC) haalt het brommen van een vliegtuig of trein grotendeels weg, zonder dat je muziek harder hoeft. Het principe is eenvoudig, maar de uitvoering verschilt sterk per koptelefoon. Wie weet hoe het werkt, begrijpt ook beter waarom de ene koptelefoon rustiger is dan de andere.
Tegengeluid dat lawaai uitdooft
Geluid is een golf. Tel je twee golven op die precies elkaars spiegelbeeld zijn, dan heffen ze elkaar op. Bang & Olufsen vergelijkt het met plus twee en min twee optellen: je houdt nul over. Een koptelefoon met ANC vangt het omgevingsgeluid op met microfoons, rekent daar een omgekeerde golf bij uit en speelt die mee met je muziek. Op het moment dat het lawaai je oor bereikt, dooft het tegengeluid het grotendeels uit.
Het idee is al oud: volgens SoundGuys gaat het terug tot de jaren dertig van de vorige eeuw. Het lastige is de timing. Het tegengeluid moet precies op het juiste moment en precies omgekeerd aankomen, anders dempt het minder of zelfs helemaal niet. Volledige stilte haalt geen enkele koptelefoon. SoundGuys noemt een demping van 20 tot 40 decibel gebruikelijk. Dat klinkt weinig, maar het betekent dat het achtergrondgeluid dat je hoort tot een kwart of zelfs een zestiende van het oorspronkelijke niveau zakt.
Waarom gebrom beter werkt dan stemmen
ANC werkt het best bij geluid dat gelijkmatig doorgaat, zoals het gebrom van motoren, een airco of het rollen van een trein. Dat geluid is voorspelbaar, dus de koptelefoon kan er goed op inspelen. Korte, onregelmatige geluiden zoals stemmen, lachen of een dichtslaande deur zijn volgens SoundGuys al voorbij voordat de koptelefoon het tegengeluid heeft uitgerekend. Wat je daarvan niet hoort, komt vooral doordat de oorschelpen het geluid tegenhouden.
Dat laatste heet passieve demping, en die telt net zo zwaar. Goed afsluitende oorkussens houden vooral hogere tonen tegen, precies waar ANC minder sterk in is. Andere oorkussens kunnen de demping dan ook merkbaar veranderen. En zit een koptelefoon los, dan lekt er volgens SoundGuys meer hoog geluid naar binnen.
Drie manieren om het lawaai te meten
Waar de microfoons zitten, maakt uit. SoundGuys en Bang & Olufsen onderscheiden drie soorten:
- Feedforward: de microfoon zit aan de buitenkant. Die hoort het lawaai als eerste en is goed in middentonen, maar is gevoeliger voor windgeruis.
- Feedback: de microfoon zit binnen in de oorschelp, dicht bij je oor. Die meet wat je echt hoort en corrigeert zichzelf, is minder gevoelig voor wind en werkt vooral goed bij lage tonen.
- Hybride: een combinatie van beide. Dit geeft de breedste demping en is inmiddels de gangbare keuze bij duurdere koptelefoons, omdat fabrikanten elkaar op noise cancelling beconcurreren.
Fabrikanten zeggen er zelden bij welk type ze gebruiken, dus je ziet het vooral terug in de prestaties.
Instellingen die je vaak tegenkomt
Veel koptelefoons laten je de noise cancelling aanpassen. Bang & Olufsen noemt onder meer adaptieve ANC, die zich vanzelf aanpast aan de omgeving, instelbare ANC, waarbij je zelf kiest hoeveel je dempt, en een transparantiestand. Die laatste laat omgevingsgeluid juist door, zodat je een omroep of een collega hoort zonder de koptelefoon af te zetten.
Houd er rekening mee dat ANC stroom kost. Op een lange reis waar het lawaai je niet stoort, kun je het uitzetten om de batterij te sparen.
Is noise cancelling slecht voor je oren?
Volgens SoundGuys niet. Het kan je gehoor zelfs helpen, omdat je in lawaai minder hard hoeft te zetten. Sommige mensen krijgen er wel een drukkend gevoel, duizeligheid of hoofdpijn van. Dat is niet schadelijk, maar wel vervelend. Een zwakkere stand of een minder sterke noise cancelling helpt dan vaak.
Wat betekent dit voor jou?
Reis je veel met trein of vliegtuig, dan loont sterke noise cancelling echt: dat is precies het gelijkmatige lawaai waar ANC goed in is. Wil je vooral rust op kantoor, weet dan dat stemmen nooit helemaal verdwijnen en dat een goede pasvorm daar net zo belangrijk is. Let bij het kiezen dus op de demping én op het comfort, want een koptelefoon die niet goed afsluit, dempt minder.
In onze koopgidsen staan de modellen met de beste noise cancelling in onze catalogus bovenaan: bekijk de beste noise-cancelling koptelefoons of de beste koptelefoons voor reizen. Wil je noise cancelling afwegen tegen je andere wensen, doe dan de keuzehulp.